Seminarium Theologia cordis, Portugalia, Alfragide 8-14 marca 2008 r.

W dniach od 8 do 14 marca 2008 r. w Alfragide (Portugalia) miało miejsce Seminarium poświęcone Teologii Serca (Theologia cordis), zorganizowane przez kurię generalną Zgromadzenia Księży Najśw. Serca Jezusowego. Przedstawicielami Polskiej Prowincji w tym seminarium byli: ks. Gabriel Pisarek SCJ, ks. Leszek Poleszak SCJ i Ks. Eugeniusz Ziemann SCJ.

Sprawozdanie z Seminarium Theologia cordis

Portugalia, Alfragide 8-14 marca 2008 r.

8 marca 2008 – sobota

Podróż do Portugalii rozpoczęliśmy z ks. Eugeniuszem Ziemannem SCJ wczesnym rankiem 8 marca 2008 roku. Punktualny start z lotniska w Balicach w Krakowie pozwolił na planowe wylądowanie w Monachium, skąd przesiedliśmy się na lot do Lizbony. Z lotniska odebrał nas jeden z kleryków sercańskich.

Powód naszego wyjazdu, to seminarium „Theologia cordis” organizowane przez Zgromadzenie Księży Najświętszego Serca Jezusowego, a właściwie przez kurię generalną. Sympozjum ma się rozpocząć 9 marca a zakończyć 14.

Klerycy sercańscy w Portugalii niestety nie są już liczni. Z grupy czternastu, dwóch jest Kameruńczykami, którzy studiują w Lizbonie z zamiarem udania się do Angoli po przyjęciu święceń kapłańskich; pozostali to Portugalczycy: jeden jest już diakonem a pozostałych jedenastu to klerycy z niższych lat. Studiują na uniwersytecie katolickim w Lizbonie. Jedynie mieszkają w seminarium.

Budynek seminarium jest rozbudowany i obszerny. Dwa lata temu dobudowano kolejną część, w której mieszczą się pokoje i miejsca spotkań dla gości, których można tu przyjąć 120 osób w 40 trzyosobowych pokojach. Nowa część została oddana do użytku w październiku 2007 roku. Usytuowanie budynku seminarium w Alfragide stwarza dość urokliwy klimat. Z daleka widać górującą nad miastem figurę Chrystusa – Cristo Rei – stojącą obok pięknego mostu (Ponte 25 de Abril) łączącego dwie części Lizbony rozdzielone rzeką Tag; nieco bliżej – u podnóża góry, na której usytuowany jest budynek, rozpościerają się wielkie centra handlowe. W oddali widać brzegi kontynentu i majestatyczny Ocean Atlantycki.

Jeszcze pierwszego dnia wieczorem mieliśmy okazję, dzięki uprzejmości ks. Manuela Saturino da Costa Gomes, pojechać do Lizbony i zobaczyć dzielnicę Belém. Po drodze podziwialiśmy między innymi Torre de Belém z XVI wieku stojącą w środku nurtu Tagu, Centro Cultural de Belém, pomnik odkryć geograficznych oraz przede wszystkim wspaniały  Mosteiro dos Jerónimos (Monaster św. Hieronima), który obecnie w części zachował swój charakter sakralny a w części jest muzeum (Museu Nacional de Arquelologia) – nawiasem mówiąc, to w jego murach podpisano Traktat Lizboński w 2007 roku. Okazały pałac Praça do Império znajdujący się przed wejściem do klasztoru jest rzeczywiście imponujący – także przy bogatej iluminacji w nocy. Obok monasteru znajduje się Pałac Prezydenta (Palacio de Belém). Kilka kroków dalej usiedliśmy na chwilę w Antiga Confeitaria de Belém (starej ciastkarni), w której serwowane są wspaniałe pastéis de Belém – puszyste babeczki wypełnione doskonałym kremem, których recepturę strzeże się od początku w ścisłej tajemnicy.

9 marca 2008 – niedziela

 Niedzielę rozpoczęliśmy od śniadania, po którym mieliśmy okazję uczestniczyć we Mszy św. parafialnej w kaplicy seminarium.

Po obiedzie ponownie skorzystaliśmy z wielkiej gościnności ks. Saturino. Tym razem zabrał nas do innej części miasta. Mogliśmy podziwiać po drodze imponujące przęsła Aqueduto das Aquas Livres w dolinie Alcântara. Rozpoczęliśmy od kościoła São Roque (św. Rocha) z imponującymi zdobieniami i przepięknymi kaplicami. Bogate mozaiki oraz półszlachetne kamienie dekorują w nim barokową Capela de São João. Obok kościoła znajduje się Museu de Arte Sacra. Udaliśmy się do Castelo de São Jorge, zwiedziliśmy Sé (dwunastowieczną katedrę, w której był ochrzczony św. Antoni Padewski), kościół Santo António à Sé postawiony w miejscu urodzin św. Antoniego z Padwy (i z Lizbony), mieliśmy okazję podziwiać przepiękną panoramę z miejsca widokowego obok kościoła św. Łucji (Miradouro de Santa Luzia). Obecnie jest on używany przez Zakon Maltański (tam też znajdują się groby jego członków). Na ścianie kościoła jest piękna ceramiczna dekoracja ukazująca Praça do Comércio przed trzęsieniem ziemi. Przejechaliśmy obok Praça do Comércio z Łukiem triumfalnym i posągiem króla Józefa I, plac Rossio z licznymi kawiarniami, pastelarias (cukierniami) i Teatrem Narodowym, Praça dos Restauradores  – plac nazwany dla upamiętnienia tych, którzy w 1640 roku oddali życie podczas wojny o restaurację monarchii. Zobaczyliśmy również Palàcio de São Bento – Pałac św. Benedykta, w którym obecnie mieści się parlament. Widzieliśmy także kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Następnie udaliśmy się poprzez Ponte 25 de Abril do Narodowego Sanktuarium Cristo Rei. Monumentalna figura Chrystusa Króla z widocznym Najświętszym Sercem (wysokości 28 m) stoi na 82 metrowym cokole, w którego podstawie znajduje się kościół. Widok z góry daje ogromne wrażenie: Tag uchodzący do oceanu, perspektywa na całą Lizbonę, dwa monumentalne mosty łączące oba brzegi bardzo szerokiej rzeki łączą się z nowoczesnością, o której przypominają ciągle lądujące samoloty. W drogę powrotną do seminarium udaliśmy się poprzez drugi most Vasco da Gama, który zdaje się leżeć na spokojnej tafli Tagu.

Wieczór przyniósł nam spotkanie podczas kolacji wydanej z okazji tygodnia dehoniańskiego i spotkania świeckich dehonianów oraz krótkie spotkanie zapoznawcze dla uczestników seminarium.

10 marca 2008 – poniedziałek

 Pierwszy dzień seminarium Theologia Cordis rozpoczęła uroczysta jutrznia sprawowana w kaplicy seminaryjnej. Po śniadaniu, o godz. 9.00 nastąpiło oficjalne otwarcie sympozjum. Przemówili P. Gonzalo Arnaiz – przewodniczący komisji teologicznej Zgromadzenia przygotowującej to spotkanie; Ojciec Generał José Ornelas Carvalho oraz przełożony prowincji LU (Portugalia) Adérito Gomes Barbosa. Pierwszy wykład wygłosił ks. Joseph Famerée na temat: La necessità di ripensare la teologia del Sacro Cuore: deviazioni e impasse. Kolejny mówcą był o. Elmar Salmann OSB: L’esistenza patica e pratica: Il cuore tra anima e spirito. Po południu zabrał głos profesor Natalino Valentini: Filokalia – la bellezza nascosta del cuore. Wydaje się, że ten ostatni wprowadził słuchaczy w pewne zakłopotanie zarówno ogromem swojej wiedzy na temat duchowości kościoła prawosławnego oraz teologii hezychazmu i filokalii, jak również pewnym prostolinijnym przedstawieniem zdrowego odniesienia duchowości i pobożności, której w innych wykładach starano się unikać, pewnie w związku z modą na przesadne podkreślanie aspektu czysto antropologicznego bez odniesienia do duchowości czy pobożności ludowej.

Okazuje się, że znajomość rozwoju myśli teologicznej wschodniej na zachodzie jest znikoma, by nie powiedzieć żadna. Można być rzeczywiście pod wrażeniem zarówno wiedzy profesora, jak również pokornego sposobu przedstawienia treści, które sięgają do centrum osoby – do serca, w którym dostrzegamy obecność samego Boga.

Warto także zauważyć cenną uwagę o. Salmanna, która została sprowokowana przez pytanie z sali. Stwierdził on, iż trudno mówić o zaniku zainteresowania duchowością Najświętszego Serca Jezusowego, obserwując częstotliwość wypowiedzi Magisterium na ten temat – co w ostatnich latach zostało również wzbogacone przez odniesienie do idei Oblicza Jezusa (Manopello) oraz Bożego Miłosierdzia (encyklika o Bożym Miłosierdziu).

11 marca 2008 – wtorek

Wtorek przyniósł nam dwie konferencje. Pierwszą wygłosił Carlos Luís Suárez na temat: Il fondamento biblico per una „theologia cordis” – skoncentrował się w niej na rozumieniu bibijnym słowa „serce” bez odniesienia się do teologii Najświętszego Serca Jezusowego. W tym momencie ujawnił się problem braku precyzacji terminu seminarium, który można rozumieć dwuznacznie: od strony lingwistycznej czy antropologicznej, albo też od strony duchowości Najświętszego Serca Jezusowego. Druga konferencja wygłoszona przez André Perroux: Tradizione e attualità della mistica medievale. S. Gertruda di Helfta przybliżyła postać średniowiecznej mistyczki św. Gertrudy z Helfty. Niestety nie ukazała innych odniesień średniowiecznych do teologii Najświętszego Serca Jezusowego.

W przerwie obrad skorzystaliśmy z okazji i udaliśmy się nad Ocean Atlantycki do Cascais – pięknej miejscowości wypoczynkowej nad oceanem. Zobaczyliśmy też miejsce zwane Baca do Inferno (Usta Piekła) gdzie ocean wdziera się do jaskiń i rozpadlin w skałach, wyrzucając w górę fontanny wody. Wzburzone fale ukazywały piękno i potęgę tego żywiołu.

Wieczorem zorganizowano krótką wycieczkę po Lizbonie. Zobaczyliśmy ponownie Pomnik Odkrywców i Mosteiro dos Jerónimos (Monaster św. Hieronima), Pałac Prezydenta (Palacio de Belém), Belém, Praça do Comércio z licznymi ministerstwami, Praça dos Restauradores, Parque das Nações i niezwykły dworzec Oriente oraz nową część Lizbony wybudowaną z okazji wystawy światowej.

12 marca 2008 – środa

Przedpołudnie zostało wypełnione przez dwa wykłady: ks. João Carlos Almeida Una teologia cordis in Dehon? oraz ks. Paul McGuire Una teologia cordis in Dehon?

Po obiedzie została zorganizowana pielgrzymka do Fatimy, gdzie mieliśmy czas na osobistą modlitwę oraz na wspólną Mszę św. w miejscu objawień. Zobaczyliśmy sanktuarium, gdzie zostali pochowani Franciszek, Hiacynta i Łucja, nowy kościół Trójcy Przenajświętszej oraz otoczenie sanktuarium. Miejsce rzeczywiście wyjątkowe: dużo przestrzeni, spokój i niezwykły porządek. Pobożność ludzi nie ustaje.

13 marca 2008 – czwartek

Przed południem wysłuchaliśmy dwóch konferencji: Adérito Gomes Barbosa Conseguenze pastorali nel piano umano e cristiano a partire da una teologia del cuore oraz Marcello Neri Verso una cristologia simbolica?

Mszy Świętej przewodniczył Patriarcha Lizbony kard. D. José da Cruz Policarpo. Wcześniej wziął także udział w naszych obradach i wygłosił krótkie przemówienie.

Późnym wieczorem uczestniczyliśmy w czuwaniu modlitewnym w wigilię urodzin o. Dehona. Na tę modlitwę zostali zaproszeni również parafianie. Czuwanie składało się z tekstów zaczerpniętych z dzieł o. Dehona, okolicznościowej homilii i nieszporów. Po modlitwie miała miejsce agapa.

14 marca 2008 – piątek

W pierwszej części obrad ostatniego dnia seminarium zostały przedstawione prezentacje działalności sercańskiej w niektórych regionach: w Brazylii, Madagaskarze, Filipinach i Niemczech. W drugiej części dokonano omówienia prac w grupach z poprzedniego dnia, których tematem było podsumowanie i ocena seminarium. Na zakończenie obrad głos zabrał przełożony generalny. On również przewodniczył Mszy Świętej, podczas której jednemu z seminarzystów udzielono posług lektora i akolity.

Po południu zostaliśmy zaproszeni do odwiedzenia północnej Portugalii. Udaliśmy się więc z kilkoma współbraćmi do nowicjatu w Aweira. Wieczorem mieliśmy okazję spotkać się z nowicjuszami. Potem udaliśmy się do centrum miasteczka, które w Portugalii jest nazywane drugą Wenecją ze względu na sieć kanałów, na których jest położone. Samo miasto będące w odległości 8 kilometrów od oceanu od kilku stuleci zyskało swoją świetność z handlu solą. Kanały dawnie były używane do przewozu świeżych ryb, obecnie służą do celów związanych z turystyką. W miasteczku można zobaczyć katedrę, ratusz, muzeum znajdujące się w dawnym klasztorze dominikanek gdzie żyła i została pochowana św. Joanna Księżniczka – patronka Aweira. Uwagę przykuwa kościół Miłosierdzia Bożego oraz piękne centrum handlowe. W kanałach można zobaczyć typowe dla tej miejscowości łodzie z charakterystycznymi dziobami, które służyły do zbierania wodorostów wykorzystywanych jako cenny nawóz. Trzeba przyznać, że rzuca się w oczy także czystość tej miejscowości.

Dom nowicjatu został zbudowany dla sporej grupy nowicjuszy. Jest obszerny i znajduje się na rozległej parceli, która jeszcze niedawno była większa i ciągnęła się prawie do centrum miasta. Obecnie jest dwóch nowicjuszy. W domu mieszka także trzech księży.

15 marca 2008 – sobota

Po porannych modlitwach i Mszy Świętej udaliśmy się w kierunku Porto, by zwiedzić niektóre z naszych wspólnot położonych na północy Portugalii. Rozpoczęliśmy od wspólnoty zwanej Betanią w miejscowości Duas Igrejas. Ten malowniczo położony dom służy do przyjmowania grup, które współpracują w dziele misyjnym Zgromadzenia.

Kolejno wspólnotą, którą odwiedziliśmy było Seminarium Misyjne Ojca Dehona (małe semianrium) w Apartado (Rio Tinto). Ta szkoła przeznaczona dla chłopców rzeczywiście robi wrażenie. W przeszłości musiała to być jedna z nowocześniejszych placówek. Obecnie troszkę zaniedbana, wciąż jednak służy jako szkoła dla chłopców w wieku gimnazjalnym.

W tej samej miejscowości znajduje się kolejne dzieło sercańskie – dom dla dzieci zaniedbanych Amici Buoni Concili. To dzieło gromadzi około 50 osób, które wymagają praktycznie stałej opieki. Do domów udają się tylko na dwa dni w tygodniu. Ich trudna sytuacja rodzinna i społeczna stwarza dodatkową trudność wychowawczą.

W samym Porto odwiedziliśmy parafię De Nossa Senhora da Boavista. Ponieważ akurat była Msza Święta, zobaczyliśmy jedynie kościół. Z zewnątrz wygląda on bardzo niepozornie – praktycznie nie posiada żadnych oznak sakralnych. Wewnątrz jest dość sporą świątynią urządzoną w sposób nowoczesny.

Po zwiedzeniu naszych wspólnot udaliśmy się na nabrzeża Porto, do miejsca, gdzie rzeka wpływa do oceanu. Odwiedziliśmy fabrykę produkującą porto (Porto Cálem). Zostaliśmy oprowadzeni po piwnicach, gdzie dojrzewa wino, po czym mogliśmy skosztować tego wyśmienitego trunku.

Na nabrzeżu rzeki rozciągał się przepiękny widok na centrum historyczne Porto (wpisane na listę zabytków UNESCO) z katedrą, pałacem biskupim, kościołem św. Franciszka oraz z pięknymi mostami (zwłaszcza Ponte de Dom Luís I – mostem dwupoziomowym – zaprojektowanym przez asystenta Gustava Eiffela).

Jeszcze przed zachodem słońca pojechaliśmy nad brzeg oceanu by podziwiać wspaniałe widoki i piękne fale, które rozbijały się o piaszczysto-skaliste nabrzeże.

Po powrocie do nowicjatu zjedliśmy wspaniałą kolację z drugim daniem ze smakowicie przyrządzonymi owocami morza.  

16 marca 2008 – niedziela

Niedzielę rozpoczęliśmy od uroczystej Mszy Świętej Niedzieli Męki Pańskiej w parafii Coimbra, gdzie znajduje się kolejne niższe seminarium dla chłopców ze szkół średnich Instituto Missionário S. Coração. Obecnie uczy się w nim ok. 25 chłopców.

Po zwiedzeniu szkoły, po południu udaliśmy się w drogę powrotną do Lizbony. Po drodze odwiedziliśmy przepiękne średniowieczne miasteczko Óbidos z malowniczymi pięknie udekorowanymi uliczkami, wśród których przemierzała tradycyjna procesja upamiętniająca wjazd Jezusa do Jerozolimy.

17 marca 2008 – poniedziałek

Poniedziałek był dniem powrotu do Polski i dziękczynienia Bogu za doświadczenie tej części Kościoła i Zgromadzenia, którą mieliśmy okazję poznać w ostatnich dniach.

Do wiadomości podał: ks. Leszek Poleszak SCJ

GALERIA...

Strona oficjalna seminarium Theologia Cordis:

http://www.dehon.it/scj_dehon/cuore/seminar/default.htm

Opisy poszczególnych wystąpień w języku włoskim można znaleźć na:

http://www.dehon.it/scj_dehon/cuore/seminar/news.htm