Powrót | Zarząd | Klerycy | Kronika | Wykładowcy | Kalendarz  | Historia | Wstań |  Kandydaci | Nowicjat |  Misje

  Egzamin ex universa theologia oraz obrona prac magisterskich
    15.02.2007 r.
    

dk. Tomasz Flak SCJ,

"Ofiarowanie i przygotowanie darów w historii odnowy liturgicznej"

Wstęp

Eucharystia jest centrum życia chrześcijańskiego, więc aby ją jak najlepiej przeżywać trzeba dobrze poznać liturgię mszy świętej. Należy pamiętać, że w liturgii gesty i słowa tworzą całość, która oddziałuje jednocześnie na całego człowieka, czyli na jego ciało i ducha. Dopiero całościowe poznanie znaczenia wszystkich modlitw i gestów pozwala na pełne spotkanie się z Bogiem w celebracji mszy świętej. Zdobycie tej wiedzy wymaga dogłębnego studium na poszczególnymi obrzędami, gestami i modlitwami. Bogactwo liturgii mszalnej skłania do stopniowego jej poznawania. Całościowe studium obrzędów mszalnych jest zbyt obszerne, aby uczynić to w jednej pracy. Dlatego to opracowanie zostało poświęcone tylko jednemu obrzędowi – Przygotowaniu darów.

Obrzęd Przygotowania darów jest dość często niezauważany przez wiernych uczestniczących w liturgii. Najczęściej jest on kojarzony ze zbieraniem składki, a i to nie zawsze, gdyż często przedłuża się ona aż do samej Modlitwy eucharystycznej. Również bardzo często katechizmy prezentują ten obrzęd zbyt skrótowo i powierzchownie. Warto podkreślić, że obrzęd ten na przestrzeni wieków ulegał rozmaitym zmianom, zmiany te dotyczyły nawet samej nazwy obrzędu.

Niniejsza praca ma na celu zebranie wiadomości na temat obrzędu Przygotowanie darów, aby poznać przyczyny, dla których Kościół postanowił odejść od nazwy Offertorium i wrócił do tej pierwotnej. Zestawienie tych wiadomości ze współczesnymi katechizmami ma wskazać na sposób prezentowania obrzędu Przygotowania darów. Wynikiem tych analiz ma być również dostrzeżenie wprowadzonych zmian.

Na początku obrzęd ten nosił nazwę Præparatio donorum Nazwa Offertorium była używana na określenia pierwszej części mszy wiernych dopiero od XVII wieku. Potocznie obrzęd ten nosił inną nazwę, która brzmiała „Mały kanon”. Powrócenie do pierwotnej nazwy lepiej wskazuje na istotę tego obrzędu.

Na przestrzeni czasów zmieniało się znaczenie i rozumienie obrzędu. Pomimo znacznego uproszczenia obrzędu przez reformę II Soboru Watykańskiego zawiera on nadal wiele ważnych elementów, które pomagają w lepszym przeżywaniu tajemnicy Eucharystii. Bardzo często z powodu braku wiadomości, znaczenie obrzędu bywa źle rozumiane, a czasami niektóre gesty uważane są za niepotrzebne.

Kościół bardzo zachęca duszpasterzy, aby pomagali wiernym w dobrym i czynnym uczestnictwie we mszy świętej[1]. Dlatego istnieje dziś bardzo dużo różnych pozycji, które wyjaśniają obrzędy i pomagają w przeżywaniu liturgii mszy świętej. Niewątpliwie włączają się w to dzieło katechizmy szkolne, które pomagają dzieciom i młodzieży zapoznać się z liturgią. Stąd bierze się potrzeba przeanalizowania wiadomości przekazywanych w tych katechizmach.

Przy pisaniu tej pracy zostały wykorzystane materiały źródłowe, czyli księgi liturgiczne. Skorzystano tu również z Pisma Świętego, pism Ojców Kościoła oraz z dokumentów Nauczycielskiego Urzędu Kościoła. Posłużono się również słownikami i literaturą teologiczną w szerokim znaczeniu. Zostały również użyte współczesne katechizmy zarówno do szkół podstawowych, jaki i gimnazjalnych. Skorzystano też z broszury dla rodziców dzieci, które mają przystąpić do Pierwszej komunii świętej.

Przy badaniu i poznawaniu początków jak i poszczególnych etapów w rozwoju obrzędu Przygotowania darów oraz w opracowaniu zebranego materiału liturgicznego skorzystano z metody historyczno-liturgicznej. Bazując na wiedzy uzyskanej ze studium dokumentów dotyczących obrzędu przeanalizowano współczesne katechizmy, aby dostrzec ich wartość w budzeniu świadomości liturgicznej. W tym celu zastosowano tu metodę analityczną.

Praca została zredagowana w oparciu o plan, który bazuje na trzech rozdziałach. Pierwszy z nich zawiera trzy paragrafy, a pozostałe dwa po cztery. W pierwszym rozdziale ukazane są najważniejsze etapy w rozwoju obrzędu. W sposób bardziej dokładny omówiony jest obrzęd Offertorium oraz „Przygotowania darów” z mszału Pawła VI. Przedstawiony jest również sposób celebracji obrzędów żydowskiej Paschy.

Rozdział drugi zawiera informacje dotyczące sposobu interpretacji odnowionego obrzędu po reformie soborowej. Jest tu podany ogólny sens teologiczny jak i wyjaśnienie symboliki poszczególnych postaw i gestów. Jednocześnie ukazana jest tu rola ludu wiernego oraz poszczególne funkcje spełniane przez kapłana i usługujących. Na zakończenie rozdziału podane są wnioski, które wypływają z analizy zebranego materiału.

W rozdziale trzecim zaprezentowane są wybrane katechizmy, które poruszają temat Przygotowania darów. W dwóch paragrafach jest zamieszczona ogólna analiza prezentowanych w nich treści. Ostatni paragraf zawiera omówienie wybranej katechezy. Na końcu pracy zostały umieszczone trzy aneksy, które zawierają tekst modlitw i rubryk obrzędu Ofiarowania oraz Przygotowania darów w języku łacińskim i polskim. Jeden z aneksów zawiera schemat okadzania darów i ołtarza podczas Offertorium.

Celem pracy jest zebranie wiadomości liturgicznych na temat Przygotowania darów, aby wskazać na przyczyny zmian w obrzędzie i jego nazwie oraz jego jak największe bogactwo. Również omówienie wiadomości o obrzędzie zawartych w katechizmach szkolnych, aby odkryć jak największe bogactwo tego obrzędu. Zastosowanie tej wiedzy ma się przyczynić do świadomego i czynnego uczestnictwa wiernych w liturgii.