Egzamin ex universa theologia oraz obrona prac magisterskich 15.02.2007 r.

Egzamin ex universa theologia oraz obrona prac magisterskich
15.02.2007 r.

dk. Damian Płatek SCJ,

"Dylematy moralne polityki w świetle katolickiej nauki społecznej"

Wstęp

Polityczna organizacja państwa jest warunkiem jego przetrwania. O kształcie zaś polityki decydują politycy najczęściej wybierani przez obywateli danego państwa. Z tej racji polityka staje się ważnym problemem zarówno pod względem teoretycznym jak i praktycznym.

Polityką jako przedmiotem zainteresowań naukowych, czyli teoretycznych, zajmuje się wiele dyscyplin, jak chociażby socjologia, politologia, filozofia, ale także katolicka nauka społeczna, będąca dyscypliną teologiczną. Problematyka społeczna przenika bowiem całość nauczania ewangelicznego i nie może być od niego oddzielona. Wszelkie ograniczenia elementów społecznych w Ewangeliach byłyby zafałszowaniem chrześcijaństwa. Katolicka nauka społeczna nie jest jednak ani czysto teoretyczną doktryną, ani też konkretnym programem społeczno-politycznym. Jest ona natomiast zbiorem twierdzeń i zasad, w oparciu o które poszukuje się praktycznych rozwiązań problemów społecznych, gospodarczych i politycznych. I dlatego owe problemy polityczne rozpatrywane z katolickiego punktu widzenia znajdują swoje odniesienie i odwołanie w katolickiej nauce społecznej.

Polityką pod względem praktycznym zajmują się świeccy, uczestnicząc w sprawowaniu władzy w sposób bezpośredni. Są dwie przyczyny uczestniczenia katolików w życiu politycznym. Pierwsza, jak w przypadku każdego innego obywatela, wynika z racji przynależności do danego państwa i naturalnie z tym związanych praw i obowiązków (jak choćby udział w wyborach prezydenckich, parlamentarnych, samorządowych). Druga pobudka wypływa z przyjętego chrztu świętego i przynależności do Kościoła, co pociąga za sobą zobowiązanie do przemiany świata poprzez wartości chrześcijańskie i ewangeliczne. Będąc katolikiem można na przykład opowiedzieć się po stronie ugrupowania politycznego, które reprezentuje program zgodny z ideałami ewangelicznymi (uczestnicząc pośrednio w sprawowaniu władzy, nie będąc bezpośrednio związanym z polityką) bądź wdrażać drogą ustaw i zarządzeń ogólnopaństwowych chrześcijańskie wartości bazujące na prawie naturalnym (uczestnicząc bezpośrednio w sprawowaniu władzy, będąc bezpośrednio związanym z polityką). Polityka jest obszarem, który domaga się obecności katolików świeckich, którzy czerpiąc z Chrystusowego orędzia zbawienia czyniliby z władzy posługę na rzecz człowieka, jego dobra i godności.

Powyższe zagadnienia stały się zainteresowaniem autora pracy, traktującej o dylematach moralnych polityki. Racją podjęcia takiego tematu jest sytuacja we współczesnej polityce, nie będąca zresztą żadnym novum, a jedynie charakteryzująca się pewnymi nowymi przejawami, typowymi dla dynamicznego rozwoju społecznego. Sytuację tę cechuje częste odchodzenie od ogólnie przyjętych norm i zasad czy też zmiana sposobu wartościowania. Odczuwa się również pastoralną potrzebę podejmowania takiego zagadnienia w celu przypomnienia czy niejednokrotnie uświadomienia katolikom świeckim ich ewangelicznego obowiązku służby na rzecz społeczności, w jakiej żyją. Bardzo dynamiczna rzeczywistość polityczna, która wymaga ciągłego podejmowania decyzji, jest miejscem, gdzie nieustannie rodzą się dylematy moralne. Wciąż pojawiają się pytania o to, co przy podejmowaniu takich decyzji czy dokonywaniu wyborów jest moralne, a co nie jest. Współczesny polityk nierzadko staje przed dylematem podjęcia lub niepodjęcia określonych działań, zadając sobie pytanie – czy jest to godziwe i wartościowe, czy nie uderza w godność drugiego człowieka, nawet jeśli jest nim przeciwnik polityczny. Politycy katoliccy muszą stawiać sobie takie pytania i odpowiadać na nie w duchu katolickiej nauki społecznej, bo tylko dzięki temu będą mogli realizować szeroko rozumiane dobro wspólne.

Plan pracy został skonstruowany według trzystopniowego modelu, ukazującego najpierw podstawy do zajmowania się takim tematem przez katolicką naukę społeczną (rozdział I), później ukazującym sam problem (rozdział II), by w końcu podać sposoby rozwiązania zaprezentowanego problemu (rozdział III). Taki charakter pracy narzucił zastosowanie metody analityczno-syntetycznej.

W rozdziale I autor podejmuje kwestię różnorodności w definiowaniu polityki, ujmując główne definicje z zakresu katolickiej nauki społecznej, jak i socjologii, której materiał pojęciowy i dorobek naukowy służy pomocą w społecznym nauczaniu Kościoła. Pisze też o racjonalności angażowania się katolików w działalność polityczną. Rozdział II, będący rdzeniem pracy, jest poświęcony ukazaniu wybranych dylematów moralnych współczesnej polityki, która coraz częściej staje się utylitarną, dzięki czemu zaprzepaszczany jest jej podstawowy cel w postaci służenia dobru wspólnemu. Zaś rozdział III to próba ukazania wskazówek w celu pokonania kryzysu moralnego w polityce. Te wskazania bazują na katolickiej nauce społecznej z jej zasadami w sposobie ich wdrażania w codzienne wybory polityczne.